Калі гартаеш старонкі гісторыі Слаўгарадчыны, міжволі заўважаеш: кожнае новае прадпрыемства нараджалася невыпадкова. Яно было адказам на патрэбы свайго часу, на выклікі, якія ставіла перад людзьмі жыццё.

Яшчэ ў 1935 годзе Народны камісарыят камунальнай гаспадаркі БССР зацвердзіў будаўніцтва ў тагачасным Прапойску лазні і электрастанцыі. На лазню было выдзелена 70 тысяч рублёў, на электрастанцыю — 35 тысяч. Для невялікага райцэнтра гэта былі значныя сродкі. Электрастанцыя магутнасцю 16 кілават павінна была забяспечыць электраэнергіяй да шасцісот кропак. Горад паступова развіваўся, узводзіліся новыя аб’екты, ствараліся ўмовы для жыцця людзей.

Але мірнае развіццё перапыніла Вялікая Айчынная вайна. Яна пакінула на Прапойскай зямлі глыбокія раны. Былі разбураны жылыя дамы, грамадскія будынкі, вытворчыя аб’екты. Пасля вызвалення раёна перад людзьмі паўстала грандыёзная задача — аднавіць усё тое, што было знішчана.

Работа кіпела ўжо ў першыя пасляваенныя гады. У 1946 годзе амаль чатыры тысячы сем’яў справілі наваселле, і толькі некалькі сотняў яшчэ заставаліся жыць у зямлянках. У 1948 годзе разгарнулася масавая будоўля жылля, калгасных фермаў і грамадскіх будынкаў. Дзяржава бясплатна выдзяляла лес, дапамагала пазыкамі. У першую чаргу падтрымку атрымлівалі франтавікі і сем’і загінуўшых воінаў.

З попелу паўсталі Гіжэнка, Любаны, Рабавічы, Улукі, Чырвоная Слабада і многія іншыя населеныя пункты. У Слаўгарадзе з’явіліся новыя шматкватэрныя дамы, быў адкрыты кінатэатр «Радзіма», узводзіліся школы, вытворчыя і культурныя аб’екты. У 1954 годзе пачаў працаваць агароднінасушыльны завод, затым распачалося будаўніцтва масласырзавода, які ўжо ў 1968 годзе выпусціў першую прадукцыю.

Раён рос, будаваўся і развіваўся. Для гэтага патрабаваліся ўсё новыя і новыя будаўнічыя матэрыялы. Менавіта тады ўзнікла неабходнасць ва ўласнай вытворчасці жалезабетонных канструкцый. Слаўгарадчыне патрэбны быў завод, які мог бы забяспечыць будоўлі трывалымі і якаснымі вырабамі.

Так у верасні 1964 года непадалёк ад Слаўгарада пачалося будаўніцтва завода зборнага жалезабетону. Мантажныя работы выконвала комплексная брыгада міжкалгасбуда пад кіраўніцтвам Васіля Шэдава. Так быў закладзены падмурак будучага Слаўгарадскага завода жалезабетонных вырабаў — прадпрыемства, якое на доўгія гады стала адным з галоўных удзельнікаў вялікай будоўлі раёна.

Ужо праз некалькі гадоў завод выйшаў на праектную магутнасць — 13 тысяч кубаметраў жалезабетону ў год. З 1966 па 1991 гады ён падпарадкоўваўся Магілёўскаму «Аблмежкалгасбуду» і забяспечваў будаўнікоў неабходнай прадукцыяй. Тут выраблялі жалезабетонныя пліты, падмуркі, сценавыя панэлі, перакрыцці, элементы лесвічных клетак, вентыляцыйныя блокі і іншыя канструкцыі. Прадукцыя адпраўлялася на будаўніцтва жылых дамоў, вытворчых будынкаў, жывёлагадоўчых комплексаў, школ і іншых сацыяльна значных аб’ектаў.

Асаблівы росквіт прадпрыемства прыйшоўся на 1970–1980-я гады. У 1971 годзе была праведзена маштабная рэканструкцыя завода. Пабудаваны арматурны цэх, пашыраны фармовачны ўчастак, уведзены ў эксплуатацыю новыя бетонамяшальныя ўстаноўкі. Прадуктыўнасць прадпрыемства павялічылася на 30–40 працэнтаў.

У 1977 годзе калектыў дасягнуў адных з найлепшых вынікаў у сваёй гісторыі. План васьмі месяцаў быў выкананы на 123,5 працэнта, звыш плана выпушчана прадукцыі больш чым на 130 тысяч рублёў. Завод заняў першае месца сярод прадпрыемстваў горада.

Прадукцыя завода была запатрабавана пры будаўніцтве шматлікіх аб’ектаў на тэрыторыі раёна. У 1983 годзе будаваліся кормапрадпрыемства «Сож», новыя дарогі, вытворчыя і сельскагаспадарчыя комплексы. Было ўведзена ў эксплуатацыю больш за 15 тысяч квадратных метраў жылля, пабудаваны вадаправоды, сянажныя і сіласныя збудаванні. У 1986 годзе на Слаўгарадчыне ўзвялі пяць школ, два клубы, тры фізкультурна-аздараўленчыя ўстановы і сотні новых кватэр. У многіх з гэтых аб’ектаў ёсць часціца працы калектыву завода ЖБВ.

Аднак сярэдзіна 1980-х гадоў прынесла новыя выпрабаванні. Старэнне абсталявання, недахоп паліва і сыравіны, частыя рамонты і эканамічныя цяжкасці пачалі адбівацца на працы прадпрыемства. Пасля распаду Савецкага Саюза сітуацыя яшчэ больш ускладнілася.

Цікавай старонкай у гісторыі завода стаў 1992 год. У той час прадпрыемства ўжо працавала ў новых эканамічных умовах, калі дзяржаўныя заказы скарачаліся, а рынкавую нішу трэба было адстойваць у жорсткай канкурэнцыі. Дырэктарам завода тады быў Леў Міцін.

Нягледзячы на цяжкасці, прадпрыемства не толькі захавала вытворчасць, але і шукала новыя шляхі развіцця. Яшчэ да рэзкага росту цэн былі набыты дзве новыя тэхналогіі, якія дазволілі знізіць сабекошт прадукцыі і зрабіць яе больш канкурэнтаздольнай. Гэта дапамагло заводу ўтрымліваць цэны ніжэйшымі за многія аналагічныя прадпрыемствы краіны.

На той час завод выпускаў каля ста найменняў жалезабетонных вырабаў. Тут выраблялі не толькі тыпавыя канструкцыі, але і прадукцыю па індывідуальных заказах. Вытворчыя магчымасці дазвалялі выпускаць будаўнічыя калоны да 12 метраў даўжынёй, вялікія бэлькі перакрыццяў і іншыя складаныя элементы.

Прадукцыю слаўгарадскіх завадчан набывалі ва ўсіх абласцях Беларусі. Больш за тое, заказчыкі знаходзіліся нават за межамі краіны. Гэта сведчыла аб тым, што вырабы завода былі якаснымі і канкурэнтаздольнымі.

Аднак працаваць у новых умовах было няпроста. Пры магутнасці ў 36 тысяч кубаметраў жалезабетону ў год завод быў загружаны толькі прыкладна на 70 працэнтаў. Калектыву даводзілася самастойна шукаць заказчыкаў, наладжваць пастаўкі сыравіны, асвойваць новыя напрамкі дзейнасці.

Пры гэтым кіраўніцтва імкнулася захаваць працоўны калектыў. На прадпрыемстве працавалі больш за дзевяноста чалавек. Для людзей былі створаны добрыя ўмовы працы, дзейнічала сталовая, прапрацоўваліся праекты адкрыцця гандлёвых кропак. Разглядаліся нават незвычайныя для завода напрамкі дзейнасці — вырошчванне грыбоў-вешанак і вытворчасць мазаічных надмагільных помнікаў.

Галоўным багаццем прадпрыемства заставаліся людзі. Арматуршчыкі, фармоўшчыкі, слесары, лабаранты, работнікі палігона — кожны ўносіў свой уклад у агульную справу. Сумленна працавалі брыгады Віктара Слаўнікава, Анатоля Мацюшэўскага, Віктара Савельева, Віктара Марушэнкі, лабарант кацельнай Антаніна Шыцікава і многія іншыя працаўнікі, якія стваралі добрую рэпутацыю завода.

У 2000 годзе прадпрыемства было пераўтворана ў адкрытае акцыянернае таварыства «Слаўгарадскі завод ЖБВ». Аднак ужо 23 жніўня 2002 года было прынята рашэнне аб яго ліквідацыі.

Так завяршылася амаль саракагадовая гісторыя прадпрыемства, якое дапамагло ўзняць з руін пасляваенную Слаўгарадчыну, удзельнічала ў будаўніцтве школ, дамоў, ферм, дарог і вытворчых аб’ектаў.

Але спадчына завода засталася. Яна жыве ў будынках, якія і сёння служаць людзям, у памяці ветэранаў вытворчасці і ў гісторыі роднага краю. Бо слаўгарадскі завод ЖБВ стаў часткай вялікай гісторыі развіцця Слаўгарадчыны.